“Nam quốc tô hà” là bài xích thơ khét tiếng nhất trong lịch sử Việt Nam, và được coi là bản tuyên ngôn chủ quyền đầu tiên khẳng định hòa bình của người việt trên lãnh thổ của mình. Mặc dù nhiên, với tối thiểu là 35 dị bản sách và 8 dị bản thần tích, nguồn gốc của “Nam quốc tô hà” vẫn còn đó là một dấu hỏi…




Một số tài liệu cho rằng “Nam quốc tô hà” là sản phẩm của Lý thường xuyên Kiệt viết ra nhằm khích lệ ý thức quân sĩ Đại Việt trong trận đánh chống lại quân Tống lần hai. (Tranh qua hungsuviet.us)

“Nam quốc đánh hà” là 1 trong bài thơ thất ngôn tứ tuyệt bằng văn bản Hán, chưa rõ xuất phát tác giả, tuy thế được một số tài liệu cho là tác phẩm của Lý hay Kiệt. Theo đó, trong trận đánh chống lại quân Tống lần thiết bị hai (1075-1077), Lý thường Kiệt đang sai tín đồ tâm phúc hiểu vang bài bác thơ trong thường thờ Trương Hống, Trương Hát trực thuộc địa phận sông Như Nguyệt, lặng Phong, Bắc Ninh, để khích lệ tinh thần quân sĩ Đại Việt.

Bạn đang xem: Tác giả bài sông núi nước nam

Nam quốc đánh hà

Bài thơ “Nam quốc tô hà” vốn không tồn tại tên. Tựa đề của nó mở ra trong “Hợp tuyển chọn thơ văn Việt Nam” tập 2 (NXB Văn học, 1976), rước từ bốn chữ đầu trong câu thơ thứ nhất của bài xích thơ. Bài xích thơ này có không ít dị bản khác nhau, phiên bản chữ Hán trong Đại Việt sử ký toàn thư bao gồm chép:

南國山河南帝居,截然分定在天書。如何逆虜來侵犯,

汝等行看取敗虚。

Phiên âm Hán Việt:

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,Tiệt nhiên phận định trên thiên thư.Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.




Sông núi nước phái nam vua nam ở,Rành rành định phận tại sách trời.Cớ sao bè cánh giặc quý phái xâm phạm,Chúng bay có khả năng sẽ bị đánh tơi bời.

Sau này, sách giáo khoa không sử dụng phiên bản dịch bên trên nữa, cơ mà sử dụng phiên bản dịch của Lê Thước và Nam Trân (Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7, tập 1, 2015):

Núi sông nam giới Việt vua nam ở,Vằng vặc sách trời phân tách xứ sở.Giặc dữ cớ sao phạm đến đây,Chúng mày độc nhất vô nhị định yêu cầu tan vỡ.

Tuy nhiên sách giáo khoa lại không cần sử dụng nguyên văn bản dịch này, mà sửa đoạn đầu “Núi sông nam giới Việt vua phái nam ở” thành “Sông núi nước phái nam vua nam giới ở”. Phiên bản dịch mới này đã đã từng gây nên ra rất nhiều tranh luận bởi vì không truyền cài đặt được dư âm và khí phách của “Nam quốc đánh hà”.

“Nam quốc tô hà” tất cả từ bao giờ?

Trong Lĩnh phái nam chích quái, phần “Truyện nhì vị thần làm việc Long Nhãn, Như Nguyệt” có ghi chép rằng:

Năm Thiên Phúc nguyên niên hiệu vua Lê Đại Hành, vua Tống Thái Tổ không đúng Hầu Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng lấy quân sang đánh Đại Cồ Việt. Hai bên đối lũy cùng nắm cự với nhau ở sông Đồ Lỗ. Vua Lê Đại Hành nằm ngủ thấy nhị vị Thần hiện về báo mộng. Nhì vị Thần nói với vua, đại ý như sau: “Anh em thần thương hiệu là Trương Hống, Trương Hát, là tướng của Triệu Việt vương (Triệu quang đãng Phục). Bằng hữu thần vì chưng nghĩa nhưng chết cần được phong làm cho tướng trong số thần linh, thống lĩnh quỷ binh. Nay quân Tống xâm phạm nước ta, bằng hữu thần mang đến yết kiến, thuộc giúp vua tấn công giặc để cứu vớt dân chúng.”

Vua Lê Đại Hành thức giấc dậy tức khắc đốt hương thơm khấn ước thần giúp. Đêm ấy thấy một tín đồ dẫn đoàn âm binh áo trắng với một fan dẫn đoàn âm binh áo đỏ từ phía Bắc sông Như Nguyệt mà lại cùng xông vào trại quân Tống nhưng đánh. Quân Tống ghê hoàng, hôm nay bỗng có tiếng thơ ngâm béo rằng:

Nam quốc giang sơn Nam đế cư,Hoàng thiên dĩ định tại thiên thư.Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược,Bạch thừa nhận phiên thành phá trúc dư.

Dịch là:

Sông núi nước nam, vua phái nam ở,Sách Trời định phận rõ non sông.Cớ sao giặc bắc sang trọng xâm phạm,Bây hãy ngóng gươm chém bại vong.

Quân Tống nghe thấy, xéo đánh đấm lên nhau chạy tan, thảm bại mà về. Vua Lê Đại Hành trở về nạp năng lượng mừng, truy tìm phong cho hai vị Thần nhân, một là Tinh Mẫn Đại vương lập miếu thờ tại ngã bố sông Long Nhãn; hai là Khước Mẫn Đại vương, lập miếu sinh hoạt ngã bố sông Nguyệt.


*

Trước Lý thường xuyên Kiệt, vua Lê Đại Hành cũng danh tiếng với trận chiến chống quân Tống lần thứ nhất cùng các chính sách cứng rắn trước Tống cùng Chiêm. (Ảnh qua baonga.com)

Vậy Trương Hống, Trương Hát là ai? Theo “Việt năng lượng điện u linh” ghi chép lại thì anh em Trương Hống, Trương Hát là tướng của Triệu Việt vương tức Triệu quang đãng Phục. Khi Triệu Việt vương bị Lý Phật Tử giật ngôi, dù được mời tuy nhiên hai anh em không ước ao làm quan cho Lý Phật Tử, nhưng mà về sinh sống ẩn nghỉ ngơi núi Phù Long. Lý Phật Tử cho người lùng bắt, nhị anh uống ở trong độc, thà bị tiêu diệt vẫn trung thành với Triệu Việt Vương.

Hai cỗ sử khác nữa từ rứa kỷ 16, 17 là “Việt sử diễn âm” với “Thiên nam ngữ lục” cũng nhận định rằng bài thơ trên gồm từ cuộc chiến chống quân Tống năm 981.

“Việt sử diễn âm” bao gồm ghi chép rằng:

Tháng bảy gồm Tống binh sangToàn phần đông tướng mạnh mẽ binh cường tía muônĐến thành Phù Lỗ đóng vâyQuân ta quân nó đôi bên chết giả trờiChưa phân win phụ về aiNgày rằm tháng chạp vua ở chiêm baoThấy đôi thần nhân kho bãi nàoTrương Hống Trương Hát bước vào quỳ thưaChúng tôi thần đế lòng xưaPhụng thờ nhà chúa bấy chừ chẳng saiTiên Hoàng gồm sắc chỉ bàyĐòi về phong chức cho tôi tước quyềnTrung thần bất sự nhị quânChúng tôi tự vẫn thực hiện thần đạo ngayThượng đế thấy bộ thương thayPhong chúng tôi rày Quỉ cỗ thần quânĐại Hành ngủ dậy mừng thayGiết trâu liền gồm minh tài tế khaoĐêm sau vua lại chiêm baoThấy khoác áo new liền vào tạ ơnCó một người đứng án tiềnLĩnh được trăm áo vàn vàn quỷ binhLấy ra chưng khu đất Nam BìnhĐại Hành sực thức gẫm tình mới hayNửa tối thấy một cơn mâyBạo phong hắc ám gió cất cánh vội vàngTống binh bạt vía trở dườngChúng quỷ đánh gãy đao thương tức thời cờBỗng nghe mảng tiếng không hưThần nhân hiện nay xuống gồm thơ dìm rằng

Thi vân:

Nam quốc tổ quốc Nam đế cưHoàng thiên dĩ định tại thiên thưNhư hà Bắc lỗ cảm xâm phạmHội loài kiến phong nai lưng tận tảo trừ

Còn trong “Thiên phái nam ngữ lục” thì biên chép rằng:

Bấy tiếng binh mã sửa sangĐịch cùng Nhân Bảo là thằng giặc NgôMười buôn binh to gan lớn mật thẳng đuaQua miền Giang Bắc, đây là Phù LanĐêm thấy nhị ngài cho mànXưng danh là Hát, xưng danh là HồngGiúp đời Triệu Việt tất cả côngThuở chẳng như lòng, ẩn nội Phù Lan…Ơn bên trên Thượng đế xét thươngQuyền mang lại chúa tể giữ phương im này.Bây chừ chúa thượng đến đâyNguyện ra giúp nước phá này giặc NgôPhán rằng: Tướng quan y nhưCông đề nghị thời lập miêú bái trả ơnNgày sau Nhân Bảo ra quânTrên ko nghe tiếng tín đồ ngâm thơ rằng:Nam quốc giang san Nam đế cưHoàng thiên dĩ định tại thiên thưNhư hà Bắc lỗ lai xâm phạmHội kiến phong è tận khử trừ

Vậy việc nhận định rằng Lý thường Kiệt là người sáng tác bài thơ là khởi nguồn từ đâu? Trong bài viết “Lịch sử, thực sự và sử học” được đăng trong báo Tổ Quốc, số 401 mon 1/1988, gs Hà Văn Tấn gồm viết: “Không gồm một bên sử học tập nào có thể minh chứng được rằng bài thơ nam giới quốc sơn hà Nam đế cư là của Lý hay Kiệt. Không có một sử liệu nào cho thấy điều đó cả. Sử cũ chỉ chép rằng vào trận phòng Tống ngơi nghỉ vùng sông Như Nguyệt, một đêm đấu sĩ nghe tiếng ngâm bài bác thơ kia trong thường thờ Trương Hống, Trương Hát. Rất có thể đoán rằng Lý thường xuyên Kiệt đã cho những người ngâm thơ. Đi xa hơn, có thể đoán rằng Lý hay Kiệt là người sáng tác bài thơ. Nhưng mà đó chỉ là ‘đoán’ thôi, làm sao nói chắc được bài thơ đó là của Lý thường xuyên Kiệt.”


Trong cuốn sách “Bối cảnh định đô Thăng Long và sự nghiệp của Lê Hoàn”, Hội sử học hà thành đã cho rằng, “Nam quốc đánh hà” thành lập và hoạt động vào thời chi phí Lê cùng được Lê Hoàn thực hiện trong trận đánh chống lại cuộc thôn tính lần đầu tiên của quân Tống năm 981.

Trong tạp chí Hán Nôm, số 1-2002, nội dung bài viết “Về thời điểm ra đời của bài thơ phái mạnh quốc sơn hà” cũng đã xác định về thời gian, vị trí ra đời của bài “Nam quốc tô hà” trải qua việc đối chiếu 28 nguồn bốn liệu không giống nhau. Theo đó, “Nam quốc đánh hà” ra đời nối sát với cuộc chiến chống Tống năm 981 cùng nhân vật lịch sử vẻ vang Lê Đại Hành (Lê Hoàn).

Bên cạnh đó, nội dung bài viết “Nam Quốc tô Hà và Quốc Tộ – Hai siêu phẩm văn chương chữ nôm ngang qua triều đại Lê Hoàn” đăng trên tạp chí Hán Nôm số 5 năm 2005, Phó giáo sư Bùi Duy Tân cũng đã xác minh rằng bài xích thơ “Nam quốc sơn hà” bao gồm từ thời tiền Lê.

Dù các vật chứng lịch sử cho thấy thêm “Nam quốc đánh hà” được ra đời vào thới kỳ đánh Tống lần thứ nhất năm 981, tuy nhiên lại không thể có minh chứng nào nói đến tác giả của bài bác thơ trên.

Một số người nhận định rằng tác giả có thể là thiền sư Đỗ Pháp Thuận bởi lẽ vì thời kia vua Lê Đại Hành rất tin yêu các thiền sư như Pháp Thuận, Định Không, Vạn Hạnh, La Quý, khung Việt, Đa Bảo. Rất nhiều chinh sách đối nội, tương tự như kế hoạch tiến công Tống, Chiêm Thành, vua Lê Đại Hành phần đông hỏi qua những thiền sư trước rồi mới tiến hành làm. Kết quả đều vô cùng tốt. Vua Lê vẫn muốn dùng Phật Pháp để giáo hóa muôn dân, giúp dân chúng thăng hoa đạo đức, định hình xã hội, giang sơn bền chắc và cường thịnh.


Thời đó, vua Lê Đại Hành đã có tương đối nhiều sách lược cứng rắn, khét tiếng phải nói đến màn tiếp đãi khiến sứ giả công ty Tống run sợ. Coi bài“Vị vua Việt dám tiến đánh Trung Quốc, không bị trách ngoài ra được bộ quà tặng kèm theo đai ngọc”.

Xem thêm: Công Thức Tính Lãi Suất Kép Công Thức Tính Lãi Suất Kép Và Sức Mạnh

Trong kia thiền sư Pháp Thuận là bạn “vận trù kế sách” ngay từ cơ hội vua Lê Đại Hành sáng nghiệp. Không chỉ có vậy nhiều văn thư đặc biệt quan trọng thời ấy đều bởi vì thiền sư Pháp Thuận biên soạn thảo. Ông cũng là người sáng tác ra nhiều thơ ca. Cũng chính vì thế mà một vài người mang lại rằng rất có thể chính thiền sư Pháp Thuận là người sáng tác bài thơ này. Tuy vậy đây cũng bắt đầu chỉ là suy đoán.

Nhacai789 - Nhà cái uy tín nhất VN 2022 |

Lịch thi đấu World Cup