“Nam quốc đánh hà” là bài xích thơ lừng danh nhất trong lịch sử vẻ vang Việt Nam, và được nhìn nhận là bạn dạng tuyên ngôn độc lập đầu tiên khẳng định chủ quyền của người việt trên cương vực của mình. Mặc dù nhiên, với ít nhất là 35 dị phiên bản sách và 8 dị bản thần tích, xuất phát của “Nam quốc tô hà” vẫn còn đấy là một vết hỏi…Một số tài liệu cho rằng “Nam quốc tô hà” là thắng lợi của Lý thường Kiệt viết ra để khích lệ ý thức quân sĩ Đại Việt trong trận đánh chống lại quân Tống lần hai. (Tranh qua hungsuviet.us)“Nam quốc sơn hà” là một trong bài thơ thất ngôn tứ tuyệt bằng văn bản Hán, chưa rõ nguồn gốc tác giả, nhưng được một số trong những tài liệu cho là tác phẩm của Lý thường Kiệt. Theo đó, trong trận đánh chống lại quân Tống lần thiết bị hai (1075-1077), Lý thường xuyên Kiệt sẽ sai bạn tâm phúc hiểu vang bài bác thơ trong đền rồng thờ Trương Hống, Trương Hát nằm trong địa phận sông Như Nguyệt, im Phong, Bắc Ninh, để khích lệ tinh thần quân sĩ Đại Việt.

Bạn đang xem: Sông núi nước nam của ai

Nam quốc đánh hà

Bài thơ “Nam quốc đánh hà” vốn không có tên. Tựa đề của nó lộ diện trong “Hợp tuyển thơ văn Việt Nam” tập 2 (NXB Văn học, 1976), rước từ bốn chữ đầu vào câu thơ thứ nhất của bài bác thơ. Bài thơ này có rất nhiều dị bạn dạng khác nhau, bản chữ Hán trong Đại Việt sử ký toàn thư tất cả chép:南國山河南帝居,截然分定在天書。如何逆虜來侵犯,汝等行看取敗虚。Phiên âm Hán Việt:Nam quốc tổ quốc Nam đế cư, Tiệt nhiên phận định tại thiên thư. Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
*
Bản khắc gỗ và bản dập bài “Nam quốc sơn hà” vào Mộc phiên bản triều Nguyễn tại khu trưng bày ko kể trời Trung vai trung phong Lưu trữ giang sơn IV – Đà Lạt. (Ảnh qua Wikipedia)Trước đây, sách giáo khoa từng sử dụng phiên bản dịch của học mang Trần Trọng Kim, tất cả âm điệu hào hùng cùng dễ nhớ:Sông núi nước phái nam vua nam giới ở, rành rành định phận tại sách trời. Cớ sao số đông giặc thanh lịch xâm phạm, bọn chúng bay có khả năng sẽ bị đánh tơi bời.Sau này, sách giáo khoa không sử dụng phiên bản dịch trên nữa, nhưng mà sử dụng bản dịch của Lê Thước cùng Nam Trân (Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 7, tập 1, 2015):Núi sông phái mạnh Việt vua phái nam ở, Vằng vặc sách trời chia xứ sở. Giặc dữ cớ sao phạm cho đây, bọn chúng mày nhất định buộc phải tan vỡ.Tuy nhiên sách giáo khoa lại không dùng nguyên văn bạn dạng dịch này, mà sửa đoạn đầu “Núi sông phái mạnh Việt vua nam giới ở” thành “Sông núi nước nam vua phái mạnh ở”. Bản dịch mới này đã từng khiến cho ra tương đối nhiều tranh luận bởi không truyền cài đặt được dư âm và khí phách của “Nam quốc đánh hà”.

“Nam quốc tô hà” có từ bao giờ?

Trong Lĩnh nam chích quái, phần “Truyện nhì vị thần ở Long Nhãn, Như Nguyệt” bao gồm ghi chép rằng:Năm Thiên Phúc nguyên niên hiệu vua Lê Đại Hành, vua Tống Thái Tổ không đúng Hầu Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng lấy quân sang tiến công Đại Cồ Việt. Hai bên đối lũy cùng cầm cự với nhau ngơi nghỉ sông Đồ Lỗ. Vua Lê Đại Hành ở ngủ thấy nhì vị Thần hiện tại về báo mộng. Nhị vị Thần nói với vua, đại ý như sau: “Anh em thần thương hiệu là Trương Hống, Trương Hát, là tướng mạo của Triệu Việt vương vãi (Triệu quang đãng Phục). Bạn bè thần do nghĩa mà lại chết yêu cầu được phong làm tướng trong những thần linh, thống lĩnh quỷ binh. Nay quân Tống xâm phạm nước ta, đồng đội thần mang lại yết kiến, cùng giúp vua tấn công giặc để cứu vãn dân chúng.”Vua Lê Đại Hành tỉnh giấc dậy tức tốc đốt hương khấn cầu thần giúp. Đêm ấy thấy một người dẫn đoàn âm binh áo trắng cùng một người dẫn đoàn âm binh áo đỏ từ bỏ phía Bắc sông Như Nguyệt và lại cùng xông vào trại quân Tống nhưng đánh. Quân Tống tởm hoàng, bây giờ bỗng gồm tiếng thơ ngâm bự rằng:Nam quốc đất nước Nam đế cư, Hoàng thiên dĩ định tại thiên thư. Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược, Bạch nhận phiên thành phá trúc dư.Dịch là:Sông núi nước nam, vua nam ở, Sách Trời định phận rõ non sông. Cớ sao giặc bắc thanh lịch xâm phạm, Bây hãy chờ gươm chém bại vong.Quân Tống nghe thấy, xéo đấm đá lên nhau chạy tan, thảm bại mà về. Vua Lê Đại Hành trở về nạp năng lượng mừng, tróc nã phong mang đến hai vị Thần nhân, một là Tinh Mẫn Đại vương lập miếu thờ tại ngã ba sông Long Nhãn; nhì là Khước Mẫn Đại vương, lập miếu làm việc ngã cha sông Nguyệt.
*
Trước Lý thường xuyên Kiệt, vua Lê Đại Hành cũng tên tuổi với cuộc chiến chống quân Tống lần thứ nhất cùng các cơ chế cứng rắn trước Tống với Chiêm. (Ảnh qua baonga.com)Vậy Trương Hống, Trương Hát là ai? Theo “Việt năng lượng điện u linh” biên chép lại thì đồng đội Trương Hống, Trương Hát là tướng tá của Triệu Việt vương vãi tức Triệu quang Phục. Khi Triệu Việt vương vãi bị Lý Phật Tử chiếm ngôi, cho dù được mời nhưng mà hai đồng đội không hy vọng làm quan cho Lý Phật Tử, nhưng mà về sinh sống ẩn ở núi Phù Long. Lý Phật Tử cho người lùng bắt, nhì anh uống nằm trong độc, thà chết vẫn trung thành với chủ với Triệu Việt Vương.Hai cỗ sử khác nữa từ cụ kỷ 16, 17 là “Việt sử diễn âm” cùng “Thiên phái nam ngữ lục” cũng cho rằng bài thơ trên tất cả từ trận đánh chống quân Tống năm 981.“Việt sử diễn âm” gồm ghi chép rằng:Tháng bảy bao gồm Tống binh sang Toàn các tướng bạo dạn binh cường tía muôn Đến thành Phù Lỗ đóng góp vây Quân ta quân nó đôi bên ngất xỉu trời không phân chiến thắng phụ về ai Ngày rằm mon chạp vua ở chiêm bao Thấy song thần nhân bãi nào Trương Hống Trương Hát bước vào quỳ thưa cửa hàng chúng tôi thần đế lòng xưa Phụng thờ đơn vị chúa bấy chừ chẳng sai Tiên Hoàng tất cả sắc chỉ bày Đòi về phong chức mang đến tôi tước quyền Trung thần bất sự nhị quân chúng tôi tự vẫn thực hiện thần đạo ngay Thượng đế thấy bộ thương thay Phong chúng tôi rày Quỉ cỗ thần quân Đại Hành thức dậy mừng thay giết thịt trâu liền bao gồm minh tài tế khao Đêm sau vua lại chiêm bao Thấy mặc áo new liền vào tạ ơn bao gồm một tín đồ đứng án tiền Lĩnh được trăm áo vàn vàn quỷ binh mang ra chưng đất Nam Bình Đại Hành sực thức gẫm tình new hay Nửa tối thấy một cơn mây Bạo phong hắc ám gió bay vội vàng Tống binh thất đảm kinh hồn trở dường chúng quỷ đánh gãy đao thương ngay tắp lự cờ bỗng dưng nghe mảng tiếng ko hư Thần nhân hiện xuống gồm thơ dìm rằngThi vân:Nam quốc sơn hà Nam đế cư Hoàng thiên dĩ định tại thiên thư Như hà Bắc lỗ cảm xâm phạm Hội kiến phong è cổ tận tảo trừCòn trong “Thiên nam ngữ lục” thì biên chép rằng:Bấy giờ đồng hồ binh mã sửa sang Địch thuộc Nhân Bảo là thằng giặc Ngô Mười buôn binh khỏe khoắn thẳng đua Qua miền Giang Bắc, đấy là Phù Lan Đêm thấy hai ngài mang lại màn Xưng danh là Hát, xưng danh là Hồng góp đời Triệu Việt bao gồm công Thuở chẳng như lòng, ẩn nội Phù Lan… Ơn trên Thượng đế xét thương Quyền cho chúa tể giữ phương lặng này.

Xem thêm: Tên Tiếng Anh Của Cục Cảnh Sát Tiếng Anh Là Gì, Bộ Công An Tiếng Anh Là Gì

hiện thời bệ hạ cho đây Nguyện ra góp nước phá này giặc Ngô Phán rằng: Tướng quan tiền y như Công đề xuất thời lập miêú thờ trả ơn ngày tiếp theo Nhân Bảo ra quân Trên không nghe tiếng người ngâm thơ rằng: nam giới quốc tổ quốc Nam đế cư Hoàng thiên dĩ định tại thiên thư Như hà Bắc lỗ lai xâm phạm Hội kiến phong nai lưng tận khử trừVậy việc cho rằng Lý thường xuyên Kiệt là tác giả bài thơ là xuất phát từ đâu? Trong bài viết “Lịch sử, thực sự và sử học” được đăng trong báo Tổ Quốc, số 401 mon 1/1988, gs Hà Văn Tấn bao gồm viết: “Không gồm một bên sử học tập nào bao gồm thể chứng minh được rằng bài thơ phái mạnh quốc giang sơn Nam đế cư là của Lý thường Kiệt. Không có một sử liệu nào cho biết thêm điều kia cả. Sử cũ chỉ chép rằng trong trận kháng Tống sinh sống vùng sông Như Nguyệt, một đêm quân sĩ nghe tiếng ngâm bài bác thơ kia trong đền thờ Trương Hống, Trương Hát. Có thể đoán rằng Lý hay Kiệt đã cho tất cả những người ngâm thơ. Đi xa hơn, rất có thể đoán rằng Lý hay Kiệt là người sáng tác bài thơ. Tuy thế đó chỉ nên ‘đoán’ thôi, làm sao nói có thể được bài xích thơ đó là của Lý hay Kiệt.”Lý hay Kiệt đã áp dụng “Nam quốc đánh hà” để khuyến khích tướng sĩ, nhưng chắc rằng ông không hẳn là người sáng tác của “Nam quốc tô hà”. (Ảnh: Bìa sách Tranh truyện lịch sử dân tộc Việt nam – NXB Kim Đồng)Trong cuốn sách “Bối cảnh định đô Thăng Long với sự nghiệp của Lê Hoàn”, Hội sử học hà thành đã đến rằng, “Nam quốc đánh hà” ra đời vào thời tiền Lê và được Lê Hoàn thực hiện trong trận chiến chống lại cuộc xâm lấn lần trước tiên của quân Tống năm 981.Trong tập san Hán Nôm, số 1-2002, nội dung bài viết “Về thời điểm thành lập và hoạt động của bài thơ phái nam quốc tô hà” cũng đã khẳng định về thời gian, địa điểm ra đời của bài xích “Nam quốc tô hà” thông qua việc phân tích 28 nguồn tứ liệu khác nhau. Theo đó, “Nam quốc đánh hà” ra đời nối sát với trận đánh chống Tống năm 981 và nhân vật lịch sử dân tộc Lê Đại Hành (Lê Hoàn).Bên cạnh đó, nội dung bài viết “Nam Quốc tô Hà cùng Quốc Tộ – Hai siêu phẩm văn chương chữ hán ngang qua triều đại Lê Hoàn” đăng trên tập san Hán Nôm số 5 năm 2005, Phó giáo sư Bùi Duy Tân cũng đã xác minh rằng bài thơ “Nam quốc tô hà” gồm từ thời tiền Lê.