Ancol là đầy đủ hợp chất hữu cơ vào phân tử có chứa nhóm -OH liên kết với nguyên tử C no của nơi bắt đầu hiđrocacbon với ancol có không ít ứng dụng trong lĩnh vực công nghiệp thực phẩm, y tế...

Bạn đang xem: Ancol đa chức là gì


Vậy ancol có tính chất hóa học, tính chất vật lý cùng công thức cấu tạo như thế nào, được pha chế và ứng dụng ra sao họ cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

I. Ancol - định nghĩa, phân một số loại và danh pháp

1. Định nghĩa ancol là gì?

- Ancol là các hợp chất hữu cơ vào phân tử tất cả chứa nhóm -OH links với nguyên tử C no của nơi bắt đầu hiđrocacbon.

2. Bậc của Ancol, phân nhiều loại ancol

- nhờ vào số đội -OH vào phân tử các ancol được phân có tác dụng ancol đối chọi chức cùng ancol nhiều chức.

- Bậc của ancol được xem bằng bậc của nguyên tử cacbon links với nhóm -OH.

- Ancol no đơn chức mạch hở: Phân tử có 1 nhóm -OH liên kết với gốc Ankyl: CnH2n+1-OH

 Ví dụ: CH3-OH, C3H7-OH,...

- Ancol ko no, đối kháng chức, mạch hở: Phân tử có 1 nhóm -OH links với nguyên tử cacbon no của gốc hidrocacbon ko no.

 Ví dụ: CH2=CH-CH2-OH, CH3-CH=CH-CH2-OH, ...

- Ancol thơm, đơn chức: Phân tử bao gồm nhóm -OH liên kết với nguyên tử cacbon no thuộc mạch nhánh của vòng benzen

 Ví dụ: C6H5-CH2-OH (ancol benzyic)

- Ancol vòng no, đối chọi chức: Phân tử có nhóm -OH links với nguyên tử cacbon no thuộc team hidrocacbon vòng no:

 Ví dụ: C6H11OH xiclohexanol

- Ancol nhiều chức: Phân tử bao gồm 2 hay các nhóm -OH ancol

 Ví dụ: HO-CH2-CH2-OH etylen glicol ; HO-CH2-CH2OH- CH2-OH glixerol ; 

*

3. Danh pháp

a) Tên vắt thế

 Tên sửa chữa thay thế = thương hiệu hiđrocacbon khớp ứng + số chỉ địa điểm nhóm OH + ol

b) thương hiệu thường

 Tên thường xuyên = ancol (rượu) + Tên cội hiđrocacbon + ic

Chú ý: Một số ancol có tên riêng bắt buộc nhớ:

 CH2OH-CH2OH : Etilenglicol

 CH2OH-CHOH-CH2OH : Glixerin (Glixerol)

 CH3-CH(CH3)-CH2-CH2OH : Ancol isoamylic

II. đặc điểm vật lý của Ancol

1. Tinh thần của ancol

- trường đoản cú C1 đến C12 là chất lỏng, từ C13 trở lên là chất rắn.

2. ánh nắng mặt trời sôi của ancol

- So với những chất gồm M tương tự thì ánh sáng sôi của: Muối > Axit > Ancol > Anđehit > Hiđrocacbon, ete cùng este...

- Giải thích: ánh nắng mặt trời sôi của một chất thường dựa vào vào những yếu tố:

+ M: M càng béo thì ánh sáng sôi càng cao.

+ Độ phân cực của liên kết: liên kết ion > links cộng hóa trị gồm cực > link cộng hóa trị không cực.

+ Số link hiđro: càng nhiều liên kết H thì nhiệt độ sôi càng cao.

+ Độ bền của link hiđro: links H càng bền thì ánh nắng mặt trời sôi càng cao.

3. Độ chảy của ancol

- Ancol có 1, 2, 3 nguyên tử C vào phân tử rã vô hạn trong nước.

- Ancol bao gồm càng những C, độ chảy trong nước càng giảm bởi vì tính kiêng nước của nơi bắt đầu hiđrocacbon tăng.

III. đặc thù hóa học của Ancol

1. Ancol bội phản ứng với kim loại kiềm (Ancol + Na).

- bội phản ứng của Ancol + Na

 R(OH)z + zNa → R(ONa)z + z/2H2↑

- Ancol phần lớn không phản nghịch ứng được với NaOH mà hoàn toàn ngược lại natri ancolat bị phân hủy trả toàn

 R(ONa)z + zH2O → R(OH)z + zNaOH

Chú ý: - Trong phản nghịch ứng của ancol với Na:

 mbình Na tăng = mAncol - mH2 = nAncol.(MR + 16z).

 mbình Ancol tăng = mNa - mH2 = nAncol.22z.

- Nếu cho dung dịch ancol phản ứng với mãng cầu thì ngoài phản ứng của ancol còn tồn tại phản ứng của H2O với Na.

- Số team chức Ancol = 2.nH2/nAncol.

2. Ancol làm phản ứng cùng với axit 

a) Ancol bội phản ứng với axit vô sinh HX (Ancol + H2SO4, Ancol + HCl)

 CnH2n+2-2k-z(OH)z + (z + k)HX → CnH2n + 2 - zXz + k

→ số nguyên tử X bởi tổng số nhóm OH và số liên kết pi.

b) Ancol bội nghịch ứng cùng với axit hữu cơ (phản ứng este hóa)

 ROH + R’COOH ↔ R’COOR + H2O

 yR(OH)x + xR’(COOH)y ↔ R’x(COO)xyRy + xyH2O

* Chú ý:

- bội nghịch ứng được tiến hành trong môi trường xung quanh axit cùng đun nóng.

- phản nghịch ứng tất cả tính thuận nghịch nên chú ý đến chuyển dời cân bằng.

3. Bội nghịch ứng bóc nước (đề hiđrat hóa)

a) tách bóc nước từ là một phân tử ancol chế tạo anken của ancol no, đối kháng chức, mạch hở.

 CnH2n+1OH → CnH2n + H2O (H2SO4 đặc, >1700C)

- Điều khiếu nại của ancol tham gia phản ứng: ancol gồm Hα.

* Chú ý:

- nếu như ancol no, solo chức mạch hở không bóc nước tạo thành anken thì Ancol đó không tồn tại Hα (là CH3OH hoặc ancol nhưng nguyên tử C liên kết với OH chỉ links với C bậc 3 khác).

- trường hợp một ancol bóc tách nước tạo thành hỗn hợp các anken thì đó là ancol bậc cao (bậc II, bậc III) với mạch C không đối xứng qua C links với OH.

- nhiều ancol bóc nước tạo nên một anken thì xẩy ra các khả năng sau:

 + gồm ancol không tách nước.

 + các ancol là đồng phân của nhau.

- thành phầm chính trong thừa trình tách nước theo phép tắc Zaixep.

- khi giải bài bác tập có tương quan đến phản nghịch ứng bóc nước phải nhớ:

mAncol = manken + mH2O + mAncol dư

nancol làm phản ứng = nanken = nnước

- các phản ứng tách nước quánh biệt:

 CH2OH-CH2OH → CH3CHO + H2O

 CH2OH-CHOH-CH2OH → CH2=CH-CHO + 2H2O

b) bóc tách nước từ 2 phân tử ancol tạo thành ete

 ROH + ROH → ROR + H2O (H2SO4 đặc; 1400C)

 ROH + R’OH → ROR’ + H2O (H2SO4 đặc; 1400C)

Chú ý:

- từ n ancol không giống nhau khi tách nước ta thu được n.(n + 1)/2 ete trong các số ấy có n ete đối xứng.

- Nếu tách bóc nước thu được các ete có số mol đều nhau thì các ancol gia nhập phản ứng cũng đều có số mol bằng nhau và nAncol = 2.nete = 2.nH2O và nAncol = mete + nH2O + mAncol dư.

4. Bội phản ứng thoái hóa (Ancol + O2)

a) Oxi hóa hoàn toàn

 CxHyOz + (x + y/4 - z/2)O2 → xCO2 + y/2H2O

Chú ý:

- phản bội ứng đốt cháy của ancol có điểm sáng tương tự phản bội ứng đốt cháy hiđrocacbon tương ứng.

+ nếu như đốt cháy ancol mang lại nH2O > nCO2 → ancol lấy đốt cháy là ancol no và nAncol = nH2O - nCO2.

+ giả dụ đốt cháy ancol cho nH2O > 1,5.nCO2 → ancol là CH3OH. Chỉ có CH4 và CH3OH có đặc điểm này (không nhắc amin).

- khi đốt cháy 1 hợp chất hữu cơ X thấy nH2O > nCO2 → chất đó là ankan, ancol no mạch hở hoặc ete no mạch hở (cùng tất cả công thức CnH2n+2Ox).

b) oxi hóa không trọn vẹn (Ancol + CuO hoặc O2 có xúc tác là Cu)

- Ancol bậc I + CuO chế tạo anđehit:

 RCH2OH + CuO → RCHO + Cu + H2O

- Ancol bậc II + CuO tạo thành xeton:

 RCHOHR’ + CuO → RCOR’ + Cu + H2O

- Ancol bậc III không bị oxi hóa bằng CuO.

* Chú ý: mchất rắn giảm = mCuO phản ứng - mCu tạo thành = 16.nAncol đơn chức.

5. Phản ứng riêng biệt của một vài loại ancol

a) Ancol etylic CH3CH2OH:

 C2H5OH + O2 → CH3COOH + H2O (men giấm)

 2C2H5OH → CH2=CH-CH=CH2 + 2H2O + H2 (Al2O3, ZnO, 4500C)

b) Ancol ko no tất cả phản ứng như hidrocacbon tương ứng

- làm phản ứng cùng với Hidro, alylic CH2 = CH - CH2OH: Ancol + H2 

 CH2=CH-CH2OH + H2 → CH3-CH2-CH2OH (Ni, t0)

- phản nghịch ứng cùng với Brom: Ancol + Br2

 CH2=CH-CH2OH + Br2 → CH2Br-CHBr-CH2OH

- phản nghịch ứng cùng với dd thuốc tím: Ancol + KMnO4

 3CH2=CH-CH2OH + 2KMnO4 + 4H2O → 3C3H5(OH)3 + 2KOH + 2MnO2

c) Ancol đa chức có các nhóm OH ngay lập tức kề: chế tạo ra dung dịch greed color lam với Cu(OH)2 ở ánh nắng mặt trời thường:

 2R(OH)2 + Cu(OH)2 → 2Cu + 2H2O

d) Một số trường vừa lòng ancol không bền:

+ Ancol có nhóm OH links với C nối đôi chuyển vị thành anđehit hoặc xeton:

 CH2=CH-OH → CH3CHO

 CH2=COH-CH3 → CH3-CO-CH3

+ Ancol bao gồm 2 đội OH cùng gắn vào 1 nguyên tử C bị bóc tách nước sinh sản anđehit hoặc xeton:

 RCH(OH)2 → RCHO + H­2O

 HO-CO-OH → H2O + CO2

 RC(OH)2R’ → RCOR’ + H2O

+ Ancol gồm 3 team OH thuộc gắn vào 1 nguyên tử C bị bóc tách nước tạo ra thành axit:

 RC(OH)3 → RCOOH + H2O

IV. Điều chế Ancol

1. Thủy phân dẫn xuất halogen

CnH2n+2-2k-xXx + xMOH → CnH2n+2-2k-x(OH)x + xMX

2. Cùng nước vào anken chế tạo ra ancol no, đối chọi chức, mạch hở

CnH2n + H2O → CnH2n+1OH (H+)

Phản ứng tuân thủ theo đúng quy tắc cộng Maccopnhicop buộc phải nếu anken đối xứng thì làm phản ứng chỉ tạo thành thành 1 ancol.

3. Thủy phân este trong môi trường xung quanh kiềm

 RCOOR’ + NaOH → RCOONa + R’OH

4. Cộng H2 vào anđehit hoặc xeton

 RCHO + H2 → RCH2OH (Ni, t0)

 RCOR’ + H2 → RCHOHR’ (Ni, t0)

5. Oxi hóa vừa lòng chất gồm nối đôi bởi dung dịch KMnO4

 3CH2=CH­2 + 2KMnO4 + 4H2O → 3CH2OH-CH2OH + 2KOH + 2MnO2

6. Phương thức riêng pha chế CH3OH

 CH4 + H2O → CO + 3H2

 CO + 2H2 → CH3OH (ZnO, CrO3, 4000C, 200atm)

 2CH4 + O2 → 2 CH3OH (Cu, 2000C, 100 atm)

7. Cách thức điều chế C2H5OH

- Lên men tinh bột:

 (C6H10O5)n → C6H12O6 → C2H5OH

- những phản ứng cố kỉnh thể:

 (C6H10O5)n + nH2O → nC6H12O6

 C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2 (men rượu)

- Hidrat hóa etilen, xúc tác axit:

 C2H4 + H2O → C2H5OH

- Đây là các cách thức điều chế ancol etylic vào công nghiệp.

V. Cách nhận ra Ancol

- Ancol chế tạo ra khí ko màu với kim loại kiềm (chú ý đầy đủ dung dịch đều có phản ứng này).

- Ancol có tác dụng CuO đun nóng từ màu đen chuyển thành Cu màu đỏ.

- Ancol nhiều chức có những nhóm OH gần kề hòa chảy Cu(OH)2 tạo hỗn hợp màu xanh.

- Ancol không no gồm phản ứng làm mất màu dung dịch Brom.

VI. Ứng dụng của ancol

- Metanol chủ yếu đuối được dùng để làm sản xuất Andehit Fomic vật liệu cho công nghiệp hóa học dẻo.

- Etanol dùng nhằm điều chế một vài hợp hóa học hữu cơ như axit axetic, dietyl ete, etyl axetat,.. Do có tác dụng hòa tan giỏi một số hợp chất hữu cơ đề nghị Etanol được dùng để làm pha vecni, dược phẩm, nước hoa,...

- vào đời sống mỗi ngày Etanol được dùng làm pha chế các loại thức uống với độ ancol không giống nhau.

VII. Bài tập Ancol

Bài 2 trang 186 SGK Hóa 11: Viết phương trình chất hóa học của phản nghịch ứng propan-1-ol cùng với mỗi chất sau:

a. Natri kim loại.

b. CuO, đun nóng

c. Axit HBr, bao gồm xúc tác

Trong mỗi bội phản ứng trên ancol giữ lại vai trò gì: hóa học khử, chất oxi hoá, axit, bazơ? Giải thích.

Xem thêm: Chơi Game Con Heo Đánh Sói

* lời giải bài 2 trang 186 SGK Hóa 11:

a) 2CH3-CH2-CH2OH + 2Na → 2CH3-CH2-CH2ONa + H2↑

 Ancol vào vai trò chất oxi hóa

b) CH3-CH2-CH2OH + CuO → CH3-CH2-CHO + Cu + H2O

 Ancol nhập vai trò chất khử

c) CH3-CH2-CH2OH + HBr → CH3-CH2-CH2Br + H2O

 Ancol nhập vai trò bazơ

Bài 3 trang 186 SGK Hóa 11: Trình bày cách thức hoá học nhằm phân biệt những chất lỏng đựng trong số lọ không dán nhãn: etanol, glixerol, nước cùng benzen.